piątek, 11 grudnia 2015

Dom: Warzywa, zioła i rośliny przyprawowe z parapetu - zdrowiej zimą

 

Własny szczypiorek, rzeżucha, natka pietruszki, bazylia czy botwinka w środku zimy to porcja świeżych witamin bez chemii.
Poniżej zebrałam informacje z własnych doświadczeń oraz podpowiedzi z internetu jak i jakie warzywa można z powodzeniem hodować na parapecie, jak o nie dbać oraz jakie mają wartości odżywcze. 

  • Szczypiorek z cebuli - najbardziej popularne warzywo z powodzeniem uprawiane na parapecie. Można go hodować na dwa sposoby - w pojemniku z wodą lub pojemniku z ziemią. Cebuli nie moczymy lecz umieszczamy tuż nad wodą, podobnie w ziemi cebulę lekko tylko wciskamy i pamiętamy o regularnym, lekkim podlewaniu by nie doprowadzić do gnicia cebuli. Szczypiorek rośnie bardzo szybko, najlepiej na słonecznym parapecie.
    Szczypiorek jest bogatym źródłem witamin i minerałów. Zawiera dużo witaminy C, ale także witaminy B1 i B2, karoten, kwas foliowy oraz liczne sole mineralne: potas, sód, magnez, wapń, fosfor i chlor. Ze względu na swój delikatnie ostry smak (związki siarki) szczypior bardzo korzystnie działa na układ trawienny. Po pierwsze, pobudza apetyt ,po drugie, przyspiesza trawienie i działa lekko przeczyszczająco - ostrożnie gdy podajemy go maluchom.



  • Szczypiorek z czosnku - uprawiamy w doniczkach, podobnie jak cebulowy. Do posadzenia najlepiej wybrać ząbki, które już kiełkują. Podlewamy umiarkowanie, regularnie.
    Szczypiorek z czosnku ma delikatniejszy smak niż sam czosnek.
    Również jest bogatym źródłem witamin i minerałów. Zawiera duże ilości witaminy C, B2, wapń, sód, potas, fosfor i żelazo. Ma silne właściwości bakteriobójcze, pobudza przemianę materii, wzmaga apetyt i przyspiesza trawienie, obniża ciśnienie krwi.

  •  Natka pietruszki - uprawiamy w głębszych doniczkach; zdrowy korzeń pietruszki (najlepiej kilka sztuk) sadzimy pionowo tak by lekko wystawał. Podlewamy z umiarem, wybieramy raczej słoneczne choć nie za ciepłe parapety. Po około 2 tygodniach widać pierwsze listki, po kolejnych dwóch możemy korzystać z natki.
    Zawiera witaminę C, beta karoten, witaminę E, witaminy B1 i B6, kwas foliowy, witaminę K; jest również doskonałym źródłem przeróżnych minerałów i pierwiastków śladowych. Zawiera wapń, magnez, fosfor, żelazo, mangan, miedź, cynk, potas.



  • Seler - uprawiamy podobnie jak pietruszkę, wybieramy zdrowe najlepiej już rosnące okazy (lub jesienią sadzimy je do doniczki). Wyhodowanie natki selera trwa około 4 -5 tygodni.
    Nać selera jest świetnym dodatkiem przede wszystkim do zup.
    Podobnie jak pietruszka
    zawiera witaminę C, beta karoten, witaminę E, witaminy B1 i B6, kwas foliowy; oraz zawiera sód, potas, wapń, fosfor, magnez, cynk, żelazo i miedź. 




  •  Por - można go również wyhodować ponownie z już uciętego i użytego pora. Wystarczy pozostawioną piętkę włożyć do naczynia z niewielką ilością wody lub posadzić w doniczce jak cebulę czy czosnek. Jest świetnym dodatkiem do zup i sałatek. Zawiera witaminy: C,  A, B1,  B2,  PP oraz wapń, fosfor, potas, sód, żelazo, siarkę.


  • Rzeżucha - ma niewielkie wymagania. Zwykle wysiewam nasionka na płaskiej tacy np. po warzywach, na kawałku ligniny. Podlewamy umiarkowanie, ale podłoże stale musi być wilgotne.
    Kiełkuje błyskawicznie - po kilku - kilkunastu godzinach już pachnie w całym domu. Wybieramy słoneczne lecz nie przegrzane parapety. Po 6-7 dniach możemy już "zbierać plony" czyli wykorzystać zieleninę na kanapki lub do sałatek. Wygodnie jest dosiewać kolejne tacki gdy kończy się eksploatować pierwszą.
    Rzeżucha zawiera witaminę C, beta-karoten, E, B1, B2, B6, kwas foliowy oraz sód, potas, wapń, fosfor, magnez, żelazo, cynk, mangan i miedź.


  • Bazylia - to jedno z najpopularniejszych ziół doniczkowych uprawianych na balkonie lub domowym parapecie. Nasiona bazylii możemy wysiewać do doniczek praktycznie przez cały rok. Wysiewamy do doniczek wypełnionych żyznym i lekkim podłożem (np. uniwersalna ziemia do roślin balkonowych lub warzyw), uwaga: najlepiej kiełkują na świetle. Do uprawy w jednej doniczce wystarczy nam ok. 15-20 nasion. Po około 3 tygodniach (jeśli nasiona wysiane zostały za gęsto) pikujemy do większych doniczek lub przerywamy, tak by w doniczce pozostało kilka roślin. Podlewamy regularnie, ale nie może być zbyt mokre podłoże; bazylia lubi słońce wybieramy więc jasny parapet.
    Bazylia zawiera: witaminy A, E., C, niacynę, B2, B6 oraz kwas foliowy. Jest również źródłem wapnia, potasu, fosforu, magnezu i żelaza.
    Jest niezastąpiona w kuchni śródziemnomorskiej, urozmaici wiele dań z makaronem.



  • Drzewko laurowe - wawrzyn to wieloletnia roślina, która w naszym klimacie może spędzać na dworze ciepłe letnie miesiące. Najlepiej rośnie w dużej ceramicznej donicy, na podłożu przepuszczalnym, zasobnym - np. ziemi uniwersalnej. Podlewamy regularnie, ale mniej obficie zimą. Zimą wymaga jasnego pomieszczenia, przewietrzonego, ale nie może być narażane na bezpośrednie zimne powietrze.  Latem świetnie się czuje na tarasie czy balkonie w słonecznych miejscach, osłoniętych od wiatru. Roślinę można uzyskać z nasion lub sadzonek półzdrewniałaych tegorocznych (ukorzenia się ok. 2 miesięcy, najlepiej pod przykryciem z folii). Przez pierwsze lata rośnie bardzo powoli.
    Liście laurowe są popularną przyprawą dodawaną do potraw gotowanych, zwłaszcza dań z kapusty, czy do marynat. Liście zawierają związki fenolowe, które mają właściwości przeciwgnilne, bakteriobójcze i bakteriostatyczne; przyprawa jest pomocna przy zaburzeniach trawienia.


    • sód: 4 mg
    • potas 295 mg
    • wapń 177 mg
    • fosfor 56 mg
    • magnez 64 mg
    • żelazo 3.2 mg
    • cynk 0.8 mg
    • miedź 0.4 mg
    • mangan 1.1 mg
    Witaminy:
    • witamina A 264 μg
    • beta karoten 3142 μg
    • witamina E 0.8 mg
    • witamina B2 (ryboflawina) 0.1 mg
    • niacyna 0.9 mg
    • witamina B6 (pirydoksyna) 0.2 mg
    • kwas foliowy 68 μg
    • witamina C 18 mg


    http://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/medycyna-niekonwencjonalna/bazylia-na-wzdecia-i-niestrawnosc-wlasciwosci-lecznicze-bazylii_41551.html

  • Buraczki na botwinkę - można je uzyskać również zimą, sadząc w doniczce nieuszkodzone buraczki, najlepiej już zaczynające rosnąć. Doskonale urozmaici nasz obiad i wsianie zapach wiosny - w zupie lub stając się składnikiem sałatki.
    Korzeń buraka i jego liście, czyli botwinka, są bardzo bogate w witaminy i minerały. Zawiera dużo witamin, zwłaszcza A i C, żelaza, wapnia.



     
    • Cykoria sałatowa – Podstawą do wyhodowania tych bladych główek jest korzeń cykorii. Jest to raczej opcja dla posiadających choćby niewielki ogródek - możemy go uzyskać siejąc na koniec maja, początek czerwca cykorię (ma wtedy ciemnozielone liście z goryczką) i wykopać późną jesienią,  trzeba ją wtedy przechować. Pędzimy ją w ciepłym i obowiązkowo ciemnym miejscu. Etiolacja, bo tak nazywa się ten zabieg, powoduje, że liście nie wybarwiają się na ich naturalny kolor, ale pozostają jasne, prawie białe. Dzięki temu pozbywamy się goryczki, która jest obecna w naturalnie rosnących liściach.Jesienią na korzeniu ucinamy liście do około 2-3 cm tak, aby zachować wierzchołek, z którego zimą będą rosły młode listki. Uprawiamy w pojemnikach dość głębokich np. w dużej donicy czy skrzyni. Wypełniamy pojemnik ziemią do połowy i wsadzamy cykorie pionowo obok siebie, tak by korzeń wystawał na około 2 cm. Podlewamy i ocieniamy np. ustawiając do góry nogami drugą donicę nad zasadzonymi korzeniami lub umieszczamy w ciemnym pomieszczeniu. Utrzymujemy wilgotność podłoża i po 2-3 tygodniach możemy cieszyć się sałatką z pierwszych listków.
      Cykoria zawiera witaminy: A, kwas foliowy, niacynę, B1, B2, C, E i K oraz minerały: potas, magnez, wapń, fosfor, żelazo, cynk, selen, mangan.



    Autor: A. Niezgoda, zdjęcia: własne, zasoby pixabay.




    Zapraszamy do sklepu:

    www.sadownictwo.co/DONICZKI

    www.sadownictwo.co/ZIEMIE i PODŁOŻA

    www.sadownictwo.co/NAWOZY do roślin DOMOWYCH

     

    czwartek, 3 grudnia 2015

    Leszczyna pospolita - uprawa, odmiany, cięcie, choroby i szkodniki

    Leszczyna pospolita (Corylus avellana)
    to krzew dający smaczne i zdrowe orzechy laskowe.
    Nie ma dużych wymagań uprawowych, leszczynie trzeba jednak zapewnić sporo miejsca do wzrostu. W mniejszych ogrodach można z powodzeniem uprawiać odmiany leszczyny pospolitej, posiadające walory ozdobne i osiągające mniejsze rozmiary. Poniżej znajdziecie Państwo informacje o uprawie leszczyny oraz najciekawsze odmiany do uprawy w ogrodach przydomowych i działkowych, choroby i szkodniki tej rośliny.

    Uprawa leszczyny


    Leszczyna pospolita to bardzo wysoki i szeroki krzew, który jest uprawiany przez nas dla smacznych owoców zwanych orzechami laskowymi. Często uprawiane są półdzikie krzewy leszczyny przyniesione z lasu. Jednak w ogrodach przydomowych powinniśmy sadzić odmiany wielkoowocowe, gdyż jedynie wówczas możemy liczyć na obfity zbiór smacznych orzechów laskowych.

    Wymagania leszczyny nie są duże. Krzewy te poradzą sobie praktycznie w większości panujących warunków. Można je sadzić na stanowiskach od słonecznych do cienistych, pamiętając jednak że w słońcu obficiej plonują. Jeśli chodzi o glebę to lubią tereny umiarkowanie wilgotne, żyzne i gliniaste. Nie tolerują natomiast miejsc całkowicie podmokłych jak również bardzo suchych. Poza tym powinny sobie radzić i dobrze rosnąć na każdej glebie ogrodowej.

    Odmiany na orzechy laskowe


    Leszczyna pospolita ma kilka bardzo smacznych i ciekawych odmian. Należy do nich m.in. leszczyna pospolita 'Cud z Bollwiller'. Odmiana ta tworzy duże i rozłożyste korony. Jest też wytrzymała na niskie temperatury, dlatego można ją sadzić w miejscach mniej sprzyjających uprawie leszczyny. 'Cud z Bollwiller' szybko wchodzi w owocowanie, ale orzechy dojrzewają dopiero w pierwszej połowie października. Są duże oraz mają grubą i twardą skorupę. Odmiana ta zawiązuje owoce pojedynczo i w parach.
    Kolejną leszczyną polecaną do uprawy w ogrodach działkowych jest odmiana leszczyny 'Olbrzymi z Halle'. Pochodzi ona z Niemiec, tak jak poprzednia także charakteryzuje się silnym wzrostem oraz ma dużą i rozłożystą koronę. Jednak wymaga gleb żyznych, ciepłych i zasobnych w próchnicę. Najlepsze plony daje gdy rośnie w miejscach wyżej położonych i osłoniętych. Do obfitego owocowania potrzebuje także zapylacza, a więc najlepiej posadzić dwa okazy w niedalekiej odległości. Owoce nadają się do zbioru pod koniec września i są duże. Odmiana ta jest mało podatna na moniliozę, chorobę która może dotykać leszczynę.

    Do odmian uprawianych na owoce warto także wymienić leszczynę pospolitą 'Kataloński', która pochodzi z Hiszpanii. Owoce, jak u poprzedniczki, do zbioru nadają się pod koniec września. Orzechy są duże i zazwyczaj rosną w gronach po 2-6 sztuk. Odmiana ta jest dość odporna na moniliozę, przez co staje się wartościowa do sadzenia w ogrodach przydomowych i działkowych.

    Kolejna odmiana to 'Nottinghamski'. Pochodzi z Anglii. Dorasta do 4 metrów wysokości. Jest to słabo rosnąca odmiana, więc może być sadzona w mniejszych ogrodach. Podobnie jak 'Olbrzymi z Halle' ma duże wymagania glebowe i preferuje gleby żyzne i ciepłe. Gdy spełnimy te wymagania, 'Nottinghamski' będzie obficie owocować, a pierwsze owoce będzie można zbierać już pod koniec sierpnia. Orzechy laskowe, które daje ta odmiana są duże i zebrane w gronach po 2-4 sztuki. Jest to odmiana dość odporna na mróz, więc także jest cenna do nasadzeń amatorskich.

    Leszczyny ozdobne


    Coraz częściej doceniane są
    walory ozdobnych odmian leszczyny
    - ciekawie poskręcane pędy oraz podłużne,
    zwisające kwiaty męskie.
    Mając mały ogród warto zastanowić się nad odmianą leszczyny, która jednocześnie będzie pełnić funkcję bardziej dekoracyjną. Do najczęściej poszukiwanych należy bez wątpienia leszczyna 'Contorta'. Krzew ten dorasta do 4 m wysokości. Jest gęsty i często ma pokrój lekko parasolowaty z nieco zwisającymi końcami gałęzi. Liście są zielone, ciekawie poskręcane.

    Odmiana ta jest bardzo dekoracyjna w okresie bezlistnym z racji na spiralnie powykręcane pędy. Jest to bardzo widoczne podczas zimowych miesięcy, gdy rośliny sezonowe zamierają, a atrakcyjna korona leszczyny stanowi główną atrakcję ogrodu. Leszczyna 'Contorta' jeszcze ciekawie prezentuje się wiosną, kiedy zawiązuje kwiaty męskie w postaci zwisających, żółtych kotek. Odmiana ta nie ma specjalnych wymagań co do rodzaju gleby, źle rośnie jedynie na zbyt suchych stanowiskach. Jest także mało plenna, więc nie ma co liczyć na obfite zbiory orzechów laskowych.

    Żeńskie kwiaty leszczyny pospolitej
    są dość niepozorne - ukryte w pączkach,
    podczas kwitnienia ukazują jedynie
    czerwone znamiona słupków.
    Ciekawą odmianą jest też leszczyna pospolita 'Aurea', która posiada żółtą barwę liści. Jedynie w miejscach mocno cienistych nie wybarwia się, liście stają się jasno zielone. Roślina ta rośnie bardzo wolno i dorasta do 3 metrów wysokości. Owocuje, ale orzechów także jest niewiele. Nie jest wymagająca co do gleby, jednak najlepiej będzie rosnąć na ziemiach cięższych i wilgotnych.

    Kolejna odmiana warta polecenia to 'Pendula'. Jest to krzew o parasolowatym pokroju, ze zwisającymi w dół pędami. Najczęściej uprawiana jest jako forma szczepiona na pniu. Jej wysokość zależy od miejsca szczepienia. Liście i kwiaty posiada jak u zwykłej leszczyny, natomiast orzechów laskowych ma mało.

    Skoro już wymieniamy ozdobne leszczyny, warto też zwrócić uwagę na leszczynę południową (Corylus maxima) 'Purpurea'. Krzew ten dorasta do 5 metrów wysokości, a wyróżnia go bordowy kolor liści, który utrzymuje się przez cały okres wegetacji.

    Cięcie leszczyny


    Znając charakterystykę odmian, które posadzić możemy w ogrodzie, warto także zagłębić się w ich pielęgnację i techniki cięcia. Młode krzewy leszczyny rozwijają się doskonale bez stosowania szczególnych zabiegów cięcia. Można ewentualnie usunąć słabe pędy. U leszczyny pospolitej odmiany 'Contorta' trzeba zwrócić jednak uwagę na wyrastające od podkładki pędy, ponieważ, gdy się pojawią, należy je usunąć. Jeśli chodzi o starsze krzewy, to pod koniec zimy co roku wycinamy niektóre najstarsze pędy. Warto także przycinać pod koniec zimy leszczynę południową 'Purpurea' ponieważ pobudzimy ją wtedy do wypuszczania nowych intensywnie bordowych przyrostów.

    Zbiór i wykorzystanie orzechów laskowych


    Orzechy laskowe zbiera się od września do października. Dojrzewają one nierównomiernie, dlatego zbiór przeprowadza się kilkakrotnie. Można je spożywać na surowo, w mieszance z innymi orzechami , są też świetnym dodatkiem do wielu potraw. Dość długo można je też przechowywać. Spożywanie orzechów laskowych ma korzystny wpływ na nasze zdrowie, szczególnie na układ krążenia. Są bogatym źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych, magnezu oraz witaminy E. Orzechy laskowe należy jednak spożywać z umiarem, gdyż 100 g tych orzechów zawiera aż 650 kalorii.

    Choroby leszczyny


    Liście leszczyny oraz dojrzewające
    orzechy powinniśmy obserwować
    pod kątem występowania chorób i szkodników
     Leszczyna pospolita, podobnie jak większość innych roślin uprawianych w ogrodach, może być atakowana przez choroby i szkodniki. Najczęściej występujące choroby leszczyny to monilioza, mączniak prawdziwy i plamistość liści. Pierwsza z nich uszkadza owoce, dwie pozostałe zaś - liście. Podpowiadamy jak rozpoznać choroby leszczyny oraz jakie są najlepsze metody ochrony leszczyny przed chorobami.

    Najbardziej niebezpieczną chorobą atakującą leszczynę jest monilioza leszczyny, przyczyniająca się do dużych strat w plonach orzechów laskowych. Chorobę tę wywołuje porażenie leszczyny przez grzyba Monilinia coryli. Nieco rzadziej leszczynę poraża też grzyb Monilinia fructigena (znany sadownikom jako sprawca brunatnej zgnilizny drzew ziarnkowych) lub Monilinia laxa (sprawca brunatnej zgnilizny drzew pestkowych). Monilioza na leszczynie objawia się głównie uszkodzeniami widocznymi na owocach leszczyny, czyli orzechach laskowych. W wyniku porażenia tą chorobą na zielonych okrywach orzechów występują ciemnobrązowe, zagłębione plamy, stopniowo rozszerzające się na całą powierzchnię orzecha. Z biegiem czasu porażone orzechy brązowieją i ulegają mumifikacji, a na ich powierzchni pojawiają się kremowej barwy skupiska zarodników grzyba. Grzyb Monilia coryli może też porażać zawiązki owocowe oraz kwiatostany, nie dając jednak objawów chorobowych. To często powoduje, że nie dostrzega się początkowej fazy porażenia rośliny.
    Aby ograniczyć występowanie moniliozy, należy unikać nadmiernego zagęszczenia krzewów oraz usuwać porażone orzechy. Warto też wybierać do uprawy odmiany mało podatne na tę chorobę, takie jak leszczyna pospolita 'Kataloński' lub 'Olbrzymi z Halle'. Opryski przeciw moniliozie wykonuje się od połowy maja, powtarzając je 3-4 razy w odstępach co 10 - 14 dni, stosując zamiennie fungicydy: Dithane NeoTec 75 WG, Sadoplon 75 WG, Topsin M 500 SC. W uprawach amatorskich, w celu ograniczenia stosowania chemicznych środków ochrony roślin, wymienione fungicydy można stosować naprzemiennie z jednym z dostępnych na rynku biopreparatów o działaniu grzybobójczym.

    Kolejną chorobą porażającą leszczynę jest mączniak prawdziwy leszczyny, będący wynikiem porażenia krzewów przez grzyba Phyllactinia corylea. Porażenie mączniakiem jest widoczne najczęściej pod koniec lata na dolnych liściach krzewów. Na spodniej stronie blaszek liściowych pojawiają się plamy białego, mączystego nalotu. Liście przedwcześnie więdną i opadają. Jesienią w miejscu plam, pojawiają się czarne otocznie z workami i zarodnikami workowymi grzyba (w tej postaci patogen zimuje).

    Aby ograniczyć rozprzestrzenianie się mączniaka prawdziwego, należy systematycznie wygrabiać i usuwać (najlepiej spalić) opadłe z krzewów liście. Trzeba też unikać zwilżania liści podczas podlewania, a szczególnie nie pozostawiać liści zwilżonych na noc (lepiej podlewać rankiem). Po zauważeniu objawów choroby należy wykonać kilka oprysków w odstępach co 7 – 10 dni preparatami: Discus 500 WG, Domark 100 EC, Nimrod 250 EC, Score 250 EC.

    Grzyb Phyllosticta coryli może wywoływać plamistość liści leszczyny. W wyniku wystąpienia tej choroby pierwsze plamy pojawiające się na liściach są okrągłe lub owalne, barwy brązowej, niekeiedy otoczone żółtą obwódką. Z czasem plamy na liściach leszczyny się powiększają i mogą ze sobą zlewać. W miejscach powstawania plam, na górnej stronie liścia, widać czarne punkty zarodnikowania grzyba.

    Podobnie jak w przypadku walki z mączniakiem prawdziwym na leszczynie, należy wygrabiać i usuwać porażone liście, podczas podlewania wodę lać bezpośrednio na ziemię, tak aby nie zraszać liści, a także unikać nadmiernego zagęszczenia krzewów. W ochronie leszczyny przed plamistością liści wykonuje się 2- 3 opryski w odstępach co 10 dni przy wykorzystaniu fungicydów: Discus 500 WG, Dithane NeoTec 75 WG, Topsin M 500 SC. Można je używać na przemian z wybranym biopreparatem o działaniu grzybobójczym.

    Szkodniki leszczyny


     Leszczyny są krzewami stosunkowo łatwymi w uprawie, mogą być jednak atakowane przez liczne szkodniki uszkadzające liście, pędy oraz owoce leszczyny, czyli orzechy laskowe. Oto opisy najczęściej występujących szkodników leszczyny, takich jak mszyce, przędziorki czy chrząszcz - słonkowiec orzechowiec, oraz metody ochrony leszczyny przed tymi szkodnikami.

    Orzechy laskowe są przysmakiem wiewiórek.
    Wiewiórka jest gryzoniem podlegającym
    całkowitej ochronie, dlatego nie możemy
    jej zwalczać na terenie ogrodu.

    Jeżeli posiadamy działkę na terenach przyleśnych, wraz z leszczyną do naszego ogrodu mogą zawitać wiewiórki, chętnie podjadające orzechy. Trudno jednak wiewiórki traktować jako szkodniki leszczyny, gdyż są to bardzo lubiane zwierzęta. W Polsce wiewiórki podlegają całkowitej ochronie, pozostaje zatem jedynie cieszyć się, że tacy goście odwiedzają nasz ogród, a uprawiając leszczynę, możemy pomóc im zgromadzić zapasy na przetrwanie zimy i cieszyć się z możliwości obserwowania tych zwierząt.





    Słonkowiec orzechowiec to chrząszcz
    o charakterystycznym, bardzo długim ryjku.
    Jego larwy rozwijają się wewnątrz orzechów laskowych.
    Spośród owadów żerujących na leszczynie, za najbardziej szkodliwego uważany jest słonkowiec orzechowiec (Curculio nucum). Jest to chrząszcz o charakterystycznym, bardzo długim ryjku. Dorosłe chrząszcze żerują do wiosny do lata w pąkach i na liściach leszczyny. W dojrzewających orzechach samice chrząszcza składają jaja. Wylęgające się z nich larwy rozwijają się wewnątrz orzechów, wyjadając ich zawartość, w wyniku czego orzechy nie rozwijają się w pełni. Dojrzałe larwy opuszczają orzechy, pozostawiając dziurę w skorupce orzecha, a następnie schodzą do gleby, gdzie zimują i się przepoczwarzają. Uszkodzone orzechy laskowe nie nadają się do spożycia. Opryski przeciwko temu szkodnikowi wykonuje się wiosną, w okresie żerowania chrząszczy na liściach, zanim zdążą złożyć jaja.

    Larwy słonkowca wyjadają wnętrze orzechów,
    pozostawiając w nich swoje odchody.
    Objawem widocznym na zewnątrz jest dziura
    pozostawiona przez wychodzącą larwę.
    Do oprysków można użyć jeden z preparatów: Decis 2.5 EC, Fastac 100 EC, Calypso 480 EC lub gotowy do użycia Spruzit Spray na szkodniki AL. Należy jednak pamiętać, że
    skuteczność oprysków bywa ograniczona, gdyż zwalczają one tylko dorosłe chrząszcze żerujące na roślinie. Tymczasem ich larwy w glebie mogą przebywać nawet do dwóch lat i w kolejnym roku chrząszcze znowu mogą się pojawić. Dlatego z reguły opryski trzeba powtarzać corocznie.

    Kolejnym chrząszczem żerującym na leszczynie jest susówka leszczynowa (Haltica brevicollis). Chrząszcze żerowanie rozpoczynają wiosną - na przełomie kwietnia i maja, w pąkach i rozwijających się liściach. Efektem ich bytowania są liczne, nieregularne dziury wygryzione w liściach leszczyny. W tym czasie samice składają jaja na spodniej stronie liści, a na przełomie wiosny i lata z tych jaj wylęgają się larwy. Mogą one znacznie bardziej ogołacać liście, z których nieraz pozostaje jedynie unerwienie. W lipcu larwy schodzą do gleby, gdzie się przepoczwarzają, a od sierpnia możemy obserwować kolejne pokolenie chrząszczy. Aby zapobiec ogołacaniu liści przez susówkę leszczynową, po zauważeniu objawów bytowania chrząszczy lub ich larw, w warunkach uprawy amatorskiej, należy przeprowadzić oprysk jednym z preparatów wymienionych wyżej do zwalczania słonkowca orzechowca.

    Wielkopąkowiec leszczynowy uszkadza pąki liściowe,
    powodując ich nabrzmiewanie i zasychanie.
    Na leszczynie może też żerować szpeciel wielkopąkowiec leszczynowy (Phytoptus avellanae), powodujący powiększenie i usychanie pąków liściowych. Aby ograniczyć występowanie tego szkodnika leszczyny, wiosną jeszcze przed kwitnieniem krzewów, należy usuwać zaatakowane jesienią pąki. Wówczas usuniemy je wraz ze szkodnikami, nie dopuszczając aby szpeciele opuściły pąki i dokonały kolejnych zniszczeń na roślinach. Jeżeli nie uda się usunąć porażonych pąków, w kwietniu, w czasie gdy szpeciele opuszczają pąki i przechodzą na liście, należy wykonać oprysk preparatem Karate Zeon 050 CS.

    Kolejny szkodnik leszczyny to przędziorek leszczynowiec (Eotetranychus coryli), powodujący powstawanie żółtawych, a z czasem brązowiejących plamek na liściach, ograniczonych nerwami. Po zauważeniu pierwszych objawów bytności przędziorków, należy wykonać dwa opryski, w odstępach 7-10 dni, preparatem przędziorkobójczym. W tym wypadku również można użyć środka Karate Zeon 050 CS.

    W ostatnich latach na leszczynie coraz częściej pojawia się też misecznik śliwowiec (Parthenolecanium corni), bardziej chyba znany jako szkodnik śliw. Niestety jest to również szkodnik leszczyny. Żerując na pędach leszczyny, misecznik powoduje zasychanie liści oraz zahamowanie wzrostu pędów. Dodatkowo liście mogą być pokryte lepką spadzią wydzielaną przez larwy misecznika. Najlepszym terminem zwalczania tego szkodnika jest okres jesienno-zimowy, gdy na krzewach nie ma liści. W dzień, kiedy temp. powietrza wynosi 12-15°C, należy przeprowadzić oprysk środkiem zawierającym olej parafinowy, np. Promanal 60 EC. W ten sposób dość skutecznie zniszczymy zimujące stadium szkodnika i unikniemy konieczności ochrony chemicznej w okresie wegetacji. Jeżeli zaniechaliśmy tego zabiegu, wówczas w okresie od końca czerwca do połowy lipca (gdy żerują larwy pierwszego stadium) leszczyny można opryskać wygodnym do użycia, gotowym preparatem w spraju Provado Plus AE. Do zwalczania misecznika śliwowca przeznaczony jest też preparat Bulldock 025EC oraz Fastac 100 EC.

    Podobnie jak wiele innych roślin, leszczyna pospolita może być też atakowana przez mszyce. Mszyca zdobniczka leszczynowa (Myzocallis coryli) jest pluskwiakiem, który szczególnie licznie obsiada liście leszczyn od spodniej strony. Mszyce wysysają z roślin soki, powodując liczne deformacje liści, a także hamując wzrost krzewów. Podczas żerowania wydzielają też lepką ciecz (tzw. rosę miodową) przyczyniając się do powstawania czarnego nalotu na liściach i pędach leszczyny. Do zwalczania mszyc na leszczynie można posłużyć się jednym z wymienionych już wcześniej preparatów: Provado Plus AE lub Fastac 100 EC. Osoby unikające stosowania chemicznych środków ochrony roślin, w walce z mszycami mogą sięgnąć po oparty na składnikach naturalnych preparat Agricolle.

    (Artykuł i zdjęcia z serwisu: poradnikogrodniczy.pl )


    O leszczynie można również poczytać na stronach:


    www.leszczyna.org.pl

    www.podrb.pl/uprawa-leszczyny

    wtorek, 1 grudnia 2015

    Ogród: Ciemiernik ogrodowy - uprawa, rozmnażanie, gatunki i odmiany

    Ciemiernik biały (Helleborus niger)
    to najczęściej uprawiany ciemiernik kwitnący zimą

    Ciemiernik (Helleborus) to mrozoodporna bylina należąca do rodziny Jaskrowatych (Ranunculaceae). To co wyróżnia ciemierniki i decyduje o ich ogromnej atrakcyjności, to nietypowy zimowy termin kwitnienia. Spośród kwitnących zimą ciemierników najbardziej znany jest ciemiernik biały, zwany Różą Bożego Narodzenia. Pod nazwą ciemiernik ogrodowy, skupia się zaś formy mieszańcowe ciemierników, otrzymane przez hodowców.

    Ciemierniki ożywiają ogród niezwykłymi barwami swoich kwiatów od połowy zimy aż do wiosny. Na mocnych wzniesionych pędach rosną białe kubkowate lub talerzykowate kwiaty, podbarwione zielenią lub purpurą. Liście są podzielone na 3 do 7 lub więcej owalnych lub lancetowatych listków o długości 10 do 20 cm. Najefektowniej ciemierniki prezentują się posadzone w grupach pomiędzy krzewami lub pod drzewami. Są doskonałe do nasadzeń naturalistycznych. Mniejsze gatunki ciemiernika mogą znaleźć miejsce na skalniaku. Można je też uprawiać w pojemnikach na tarasach i balkonach oraz podpędzać aby zimą zdobiły mieszkania.

    Uwaga! Wszystkie części ciemierników są trujące. Choć związki w nich zawarte używane są do produkcji leków, to jednak bezpośrednie spożycie roślin grozi zatruciem. Również ich sok może powodować niemiłe skutki w postaci pęcherzy na skórze. Dlatego też prace pielęgnacyjne przy ciemiernikach wykonuj zawsze w rękawicach.

     

    Ciemiernik ogrodowy - uprawa

    Pod uprawę ciemiernika w ogrodzie wybierz miejsce ciepłe, zaciszne i osłonięte przed wysuszającymi zimowymi wiatrami. Stanowisko musi być lekko ocienione lub cieniste. Doskonale będzie w otoczeniu krzewów lub pod drzewami.

    Gleba powinna być żyzna, gliniasta, wapienna. Konieczna jest dbałość o utrzymanie stałej umiarkowanej wilgotności gleby. Raz do roku rośliny zasil nawozem wieloskładnikowym lub jesienią rozłóż wokół nich warstwę dobrze przekompostowanego obornika.

    Do zabiegów specjalnych wykonywanych w uprawie ciemierników należy zaliczyć usunięcie tuż przed porą kwitnienia najstarszych liści aby umożliwić pojawiającym się kwiatom lepszy dostęp promieni słonecznych.

    Uwaga! Ciemiernik źle znosi przesadzanie, potrzebuje długiego okresu czasu aby się zaaklimatyzować na nowym miejscu.

     

    Rozmnażanie ciemiernika

    Utrzymanie cech odmian ogrodowych ciemiernika jest możliwe tylko przy rozmnażaniu wegetatywnym, tj. przez podział karp. Gatunki możemy natomiast rozmnażać również z nasion.
    Rozmnażanie ciemiernika przez podział: najsilniej rozrośnięte karpy podziel w maju (zaraz po kwitnieniu) lub w okresie od sierpnia do września (gdy młode liście będą już duże i ciemnozielone). Z jednej kępy możesz uzyskać zaledwie 2 lub 3 rośliny potomne. Każda część po podziale musi mieć co najmniej 2 lub 3 pączki i od 3 do 5 liści. Uzyskane rośliny posadź najpierw do pojemników, a dopiero po roku wysadź na miejsce stałe (prawdopodobnie zakwitną już najbliższej zimy). W uprawie młodych roślin szczególnie ważne jest utrzymanie stałej wilgotności gleby.
    Rozmnażanie ciemiernika z nasion: nasiona zbiera się od maja do czerwca. Wysiej je zaraz po zbiorze do doniczek zagłębionych w osłoniętym miejscu w ogrodzie lub bezpośrednio do gruntu. Siewki pojawią się dopiero wiosną następnego roku (po około 9 do 10 miesiącach). Po raz pierwszy zakwitną nie szybciej niż po 3 latach od wysiewu.
     

    Ciemiernik - gatunki i odmiany ogrodowe

    Ciemiernik biały Ciemiernik biały Helleborus niger
    Jest to gatunek ciemiernika najłatwiej dostępny i najczęściej uprawiany w naszym kraju. Dorasta do 30 cm wysokości. Jest rośliną zimozieloną o dużych skórzastych liściach. Dlaczego biały skoro w nazwie łacińskiej jest niger, czyli czarny? Otóż ciemne są korzenie tej rośliny. Białe lub lekko różowe są kwiaty i dlatego dla odróżnienia od innych odmian ciemierników nazwa polska nie jest dosłownym tłumaczeniem z łaciny. Z reguły kwiaty pojawiają się na przedwiośniu i pozostają na roślinie do kwietnia, a czasem nawet do maja. To właśnie ciemiernik biały jest zwany Różą Bożego Narodzenia. Najczęściej tylko u tej odmiany zdarza się że ona rozwija pierwsze kwiaty już nawet późną jesienią lub zimą. Pod warunkiem, oczywiście, tylko gdy nie ma silnych mrozów a dni są wystarczająco słoneczne. Gatunek ten wymaga gleb próchniczych, przepuszczalnych. Źle rośnie na glebie ciężkiej, wilgotnej, źle znosi również uszkodzenia korzeni, dlatego nie powinien być zbyt często przesadzany. Jest to gatunek ciemiernika najłatwiej dostępny i najczęściej uprawiany w naszym kraju. Dorasta do 30 cm wysokości. Jest rośliną zimozieloną o dużych skórzastych liściach. Dlaczego biały skoro w nazwie łacińskiej jest niger, czyli czarny? Otóż ciemne są korzenie tej rośliny. Białe lub lekko różowe są kwiaty i dlatego dla odróżnienia od innych odmian ciemierników nazwa polska nie jest dosłownym tłumaczeniem z łaciny. Z reguły kwiaty pojawiają się na przedwiośniu i pozostają na roślinie do kwietnia, a czasem nawet do maja. To właśnie ciemiernik biały jest zwany Różą Bożego Narodzenia. Najczęściej tylko u tej odmiany zdarza się że ona rozwija pierwsze kwiaty już nawet późną jesienią lub zimą. Pod warunkiem, oczywiście, tylko gdy nie ma silnych mrozów a dni są wystarczająco słoneczne. Gatunek ten wymaga gleb próchniczych, przepuszczalnych. Źle rośnie na glebie ciężkiej, wilgotnej, źle znosi również uszkodzenia korzeni, dlatego nie powinien być zbyt często przesadzany.


    Ciemiernik cuchnący Helleborus foetidus

    Gatunek zimozielony, pochodzący z płd.-zachodniej Europy. Jego zapach jest drażniący dla ludzi. Może osiągać wysokość do ponad poł metra. Kwiaty, zebrane w szczytowe wiechy, są kuliste, dzwonkowate, jasnozielone z purpurowymi brzegami. Kwitnie od lutego do czerwca. Nie ma wysokich wymagań. Jest doskonały do nasadzeń naturalistycznych. Na stanowiskach półcienistych często samoczynnie się rozsiewa.





     Ciemiernik czerwieniejący Helleborus atrorubens
    Jest gatunkiem niskim, nie przekraczającym 20 cm wysokości. W naturze występuje na Bałkanach. Liście i pędy są sezonowe, przebarwione na purpurowo. Purpurowe kwiaty można podziwiać od późnej zimy do wiosny.  

    Ciemiernik korsykański Helleborus argutifolius
    Gatunek dorastający do 50 cm wysokości. Żółtawo-zielone kwiaty rozwijają się od lutego do kwietnia. Ciemierniki korsykańskie mogą rosnąć na słońcu, ale lepiej czują się w półcieniu, w miejscu umiarkowanie wilgotnym. Podobnie jak inne gatunki, lubią ziemię próchniczną, przepuszczalną i wapienną. Wprawdzie są odporne na niską temperaturę, ale za to wrażliwe na mroźne, wysuszające wiatry. Dlatego na zimę, zwłaszcza bezśnieżną, lepiej je okryć cienką warstwą gałązek świerkowych. W łagodne zimy liście ciemierników nie opadają, lecz pozostają na nich zielone aż do wiosny.

    Ciemiernik wschodni Helleborus orientalis


    Gatunek ten w stanie naturalnym rośnie w Turcji, Bułgarii, Grecji i na Kaukazie. Roślina o zimozielonych liściach, złożonych dłoniasto, o średnicy nawet do 45 cm, wyrasta do ponad 50 cm wysokości. Kwiaty o średnicy 7 cm w pąkach zwisające, potem wyprostowane, mają barwę jasnoróżową, czerwoną lub białą w odcieniach. W zależności od warunków pogodowych zakwita wczesną wiosnę albo nawet już w okresie zimowym.



    Gdzie posadzić ciemierniki?

    Ciemierniki mogą rosnąć w przydomowych ogródkach, a także w doniczkach na tarasie lub balkonie. Ze względu na długowieczność i niskie wymagania pielęgnacyjne nadają się do obsadzania dużych rabat. Ciemierniki można sadzić samodzielnie (co najmniej 3 - 4 rośliny w rozstawie 40 - 50 cm) lub w towarzystwie innych roślin, które mają podobne wymagania. Bardzo dobrze będą się czuły na zacienionych rabatach, pod drzewami oraz wokół pni drzew.

    Ciemierniki w dobrym sąsiedztwie

    Ciemierniki można posadzić wokół powojnika alpejskiego (Clematis alpina), glicynii (Wisteria), wawrzynka (Daphne), kaliny (Viburnum). Byliny te będzie skutecznie przysłaniały mniej atrakcyjne podstawy innych roślin. Ciemiernika można również posadzić wśród cebulicy syberyjskiej (Scilla siberica), przylaszczki pospolitej (Hepatica nobilis), barwinka pospolitego (Vinca minor), szczawika (Oxalis). Niższe gatunki ciemiernika cuchnącego czy czerwonawego można posadzić na niezbyt nasłonecznionych skalniakach.

    Gatunki i odmiany ciemierników


    Gatunek

    Odmiana

    Kwitnienie

    Wysokość

    Kolor kwiatów
    Ciermiernik biały (H. niger) 'Praecox'
    'Christmas Carol'
    I - V 30 cm biały, różowiejący w miarę rozwoju
    Ciemiernik wschodni
    (H. orientalis)
    'Spring Beauty'
    'Atrorubens'
    'Picotee Strain'
    'Blue Lady'
    'Red Lady'
    'Yellow Lady'
    XI - IV 50 cm biały, wiśniowy,
    różowy, brzeg wiśniowy,
    ciemno-wiśniowy,
    ciemno-czerwony,
    żółty nakrapiany brązem
    Ciemiernik cuchnący
    (H. foetidus)

    II - VI 50 cm jasnozielony z czerwonym brzegiem
    Ciemiernik czerwonawy
    (H. purpurascens)

    II - IV

    purpurowy, czerwonawy, zielonkawy wewnątrz
    Ciemiernik korsykański
    (H. argutifolius)

    II - IV 50 cm żółto-zielony
    Ciemiernik niebieskawy
    (H. lividus)
    'Purple Rose' III - V 50 cm purpurowy, nakrapiany
    Ciemiernik ogrodowy (Helleborus × hybridus) ‘White Spotted Lady’, ‘Ashwood Garden Hybrids’ ‘Double Vision’ ‘Yellow Lady’ XI - IV 50 - 70 cm biały, jasno-żółte, różowy, purpurowy, ciemnobordowy, nakrapiany, podwójne




    (Artykuł na podstawie stron: http://poradnikogrodniczy.pl/ciemiernik.php oraz www.zielonyogrodek.pl/ciemierniki-zimowe-kwiaty )
    Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...